© Armenia Blackouts, 2024-2026
Սիգարետային համարժեք՝ սա օդի աղտոտումից վնասի տեսողական համեմատության մեթոդ է ծխելու վնասի հետ։ Berkeley Earth-ի հետազոտողները մշակել են մեթոդաբանություն, որը թույլ է տալիս փոխարկել օդում PM2.5 մանր մասնիկների կոնցենտրացիան օրական ծխված սիգարետների քանակի՝ համարժեք վնասով առողջության համար։
Այս համեմատությունը օգնում է մարդկանց ավելի լավ հասկանալ օդի աղտոտման խնդրի մասշտաբը, քանի որ ծխելու ռիսկերը լայնորեն հայտնի և հասկանալի են։ Երբ մենք ասում ենք, որ PM2.5-ի որոշակի կոնցենտրացիայով օդ շնչելը նույնն է՝ որքան օրական որոշակի քանակությամբ սիգարետ ծխելը, սա վտանգը դարձնում է ավելի շոշափելի և հասկանալի։
Սիգարետային համարժեքը օդի աղտոտման առողջության վրա երկարաժամկետ ազդեցության արտահայտման եղանակ է՝ սիգարետ ծխելու համեմատության միջոցով։ Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ և՛ պասիվ ծխելը, և՛ աղտոտված օդ շնչելը առաջացնում են նմանատիպ հիվանդություններ՝ թոքերի քաղցկեղ, սրտանոթային հիվանդություններ, քրոնիկ օբստրուկտիվ թոքերի հիվանդություն (ՀՕԲՀ) և այլն։
Կարևոր է հասկանալ, որ սա չի նշանակում, որ օդի աղտոտումը և ծխելը իդենտիկ են իրենց ազդեցությամբ։ Սա միայն առողջության ռիսկերի քանակական գնահատման եղանակ է՝ օգտագործելով բոլորին ծանոթ չափման միավոր՝ սիգարետը։
Berkeley Earth-ը բազմաթիվ էպիդեմիոլոգիական հետազոտությունների վերլուծության հիման վրա հանել է հետևյալ բանաձևը՝
1 սիգարետ օրական ≈ 22 մկգ/մ³ PM2.5
Սա նշանակում է, որ եթե մարդը տարվա ընթացքում շնչում է օդ PM2.5 կոնցենտրացիայով՝ 22 մկգ/մ³, սա ունի նույն երկարաժամկետ ազդեցությունը նրա առողջության վրա (վաղաժամ մահվան ռիսկի տեսանկյունից), որքան եթե նա օրական մեկ սիգարետ ծխեր նույն ժամանակահատվածում։
Հաշվարկի բանաձև՝
Սիգարետների քանակ օրական = PM2.5 միջին տարեկան կոնցենտրացիա (մկգ/մ³) / 22
Այս մեթոդաբանությունը հիմնված է օդի աղտոտման և ծխելու երկարաժամկետ ազդեցության մասին տվյալների վրա՝ սրտանոթային հիվանդություններից և թոքերի քաղցկեղից մահացության վրա։ Հիմնական հետազոտությունը, որի վրա հիմնվում է Berkeley Earth-ը՝ Pope et al. (2016) աշխատությունն է, որը հրապարակվել է Environmental Health Perspectives ամսագրում։
Այս մեթոդաբանության աշխատանքը ավելի լավ հասկանալու համար դիտարկենք օրինակներ PM2.5 աղտոտման տարբեր մակարդակների համար՝
| PM2.5 միջին տարեկան կոնցենտրացիա | Սիգարետային համարժեք (սիգարետ օրական) | Աղտոտման մակարդակի բնութագրում |
|---|---|---|
| 5 մկգ/մ³ | ~0.23 սիգարետ | ԱՀԿ-ի թիրախային մակարդակ (2021)։ Մաքուր օդ։ |
| 10 մկգ/մ³ | ~0.45 սիգարետ | ԱՀԿ-ի միջանկյալ թիրախային մակարդակ (IT-4)։ Ընդունելի օդի որակ։ |
| 22 մկգ/մ³ | 1 սիգարետ | Սիգարետային համարժեքի բազային միավոր։ |
| 35 մկգ/մ³ | ~1.6 սիգարետ | ԱՀԿ-ի միջանկյալ թիրախային մակարդակ (IT-1)։ Չափավոր աղտոտում։ |
| 50 մկգ/մ³ | ~2.3 սիգարետ | Մակարդակ, որը հաճախ դիտվում է Երևանում ձմռանը։ |
| 100 մկգ/մ³ | ~4.5 սիգարետ | Ուժեղ աղտոտում։ Գագաթնային օրեր Երևանում։ |
| 150 մկգ/մ³ | ~6.8 սիգարետ | Շատ ուժեղ աղտոտում։ Վտանգավոր առողջության համար։ |
| 200 մկգ/մ³ | ~9.1 սիգարետ | Ծայրահեղ աղտոտում։ Կրիտիկական մակարդակ։ |
Սիգարետային համարժեքը օգնում է հասկանալ օդի աղտոտումից առողջության համար երկարաժամկետ ռիսկերը՝
